Thứ Hai, 13 tháng 7, 2020
Tâm thư của cô giáo gửi học trò nhân dịp lễ trưởng thành
“Yêu thương gửi các con của thầy cô!
Thật hạnh phúc và may mắn, là chúng ta lại được ngồi ở đây, để cùng nhau chứng kiến giây phút lễ trưởng thành.
Điều mà cách đây vài tháng, chúng ta chưa dám nghĩ tới, buổi lễ này sẽ được tổ chức.
Điều mà đầu năm học, với một kế hoạch chi tiết trong cuốn sổ tay học sinh, chúng ta không hề nghĩ tới việc mình sẽ tạm biệt nhau trong một buổi sáng tháng 7.
Cho đến hôm nay, sau khi đã cùng nhau nắm tay, đồng hành, trải nghiệm một năm học thật sự rất rất đặc biệt, chúng ta mới thấm thía bài học hai vế mà đại dịch COVID-19 đã dạy chúng ta.
Ở vế thứ nhất: bất cứ chuyện gì cũng có thể xảy ra, bởi vốn dĩ, cuộc sống là bất định.
Ở vế thứ hai: bất cứ chuyện gì cũng có cách giải quyết, bởi vốn dĩ, trong ta luôn có sự ổn định.
Đó là lý do, ngày hôm nay, thầy cô muốn trò chuyện cùng các con về bất định và ổn định trước khi các con bước vào đời, là một công dân thực thụ, với tất cả quyền lợi và trách nhiệm của hai tiếng đó.
Trước hết, hãy bàn về sự bất định.
Bản chất của thế giới là vận động không ngừng. Chúng ta hoàn toàn không thể biết điều gì đang đón đợi ta phía trước. Nhất là khi, ta sống ở thời đại mà một hành vi của cá nhân vô danh có thể gây ảnh hưởng tới cả một cộng đồng rộng lớn, như nguyên lý “hiệu ứng cánh bướm” đã chỉ ra: một cái đập cánh của con bướm ở Brazil có thể dẫn đến cơn lốc ở Texas.
Bởi vậy, chúng ta không khi nào dự đoán nổi điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, ngay cả khi ta được rèn luyện kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năng phán đoán, kĩ năng phân tích… Hành trình virus COVID-19 hủy hoại thế giới chỉ trong vòng nửa năm qua chính là một minh chứng cho những bất định mà con người phải đối mặt, bất chấp sự tiến bộ vượt bậc không ngừng của y học nói riêng, khoa học nói chung.
Dịch bệnh, thiên tai, ô nhiễm môi trường, sự gia tăng chóng mặt của công nghệ và trí thông minh nhân tạo, sự thay đổi cấu trúc nghề nghiệp trong tương lai… Thế hệ các con sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề mang tính thách thức hơn là thế hệ ba mẹ, thầy cô của các con.
Một ví dụ đơn giản là thời đi học, những rắc rối mà ba mẹ, thầy cô gặp phải chỉ giới hạn trong một không gian hẹp: một ngôi trường, một gia đình, một khu phố… Thì giờ đây, với các con, những rắc rối, thậm chí nguy cơ có thể đến từ bất cứ nơi đâu trên khắp thế giới, thông qua đồ vật gần con nhất: chiếc smartphone con cầm trên tay có kết nối mạng internet.
Cùng với thế giới bất định là cá nhân bất định. Bởi lẽ, bản thân mỗi chúng ta cũng luôn luôn ở trong trạng thái không ngừng thay đổi, nhiều khi bất ổn, xáo động và hoang mang, nhất là lúc ta ở quãng ngày tuổi trẻ. Những điều hôm nay con nghĩ, những cảm xúc hôm nay con có, những hành động hôm nay con hạ quyết tâm, biết đâu chừng, sẽ thay đổi chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.
Càng bước vào thế giới rộng lớn, xa dần những không gian thân thuộc, bình yên, sự bất định của mỗi cá nhân lại càng tăng lên. Bởi vây bọc xung quanh các con, bên cạnh yêu thương, thấu cảm, sẻ chia sẽ luôn xuất hiện định kiến, phán xét, đánh giá, ngụy biện, chỉ trích, tâm lý đám đông và rất nhiều cám dỗ làm con lạc hướng…
Vậy thì, giữa những bất định của thế giới và cá nhân, các con làm gì để cân bằng, ổn định?
Con ổn định bằng việc xác định và xây dựng cho mình hệ giá trị mà con hướng tới trong cuộc sống. Hệ giá trị sống đó chính là điểm định vị “con là ai”, “con trở thành ai” trong cõi đời này. Hệ giá trị sống đó quyết định mọi sự lựa chọn của con, nhất là sự lựa chọn trên những lằn ranh mỏng manh của vị tha hay vị kỉ, thấu cảm hay vô cảm, yêu thương hay căm ghét, đấu tranh hay nhượng bộ…
Con ổn định bằng thái độ và hành động tích cực. Con không thể kiểm soát người khác, Con chỉ có thể kiểm soát bản thân. Con không thể kiểm soát những điều xảy ra với mình, con chỉ có thể kiểm soát thái độ, cảm xúc và hành động của con trước những sự việc ấy.
Công thức 90/10 nói với ta rằng chỉ 10% nằm ở những điều xảy ra cho ta và 90% quyết định nằm ở những gì ta phản ứng. Vậy nên, hãy tập trung năng lượng bên trong con cho những thái độ, hành vi tích cực. Kể cả khi cuộc sống ném về phía con những thử thách, khó khăn, sai lầm, tập mỉm cười, hít thở sâu, và nói “mình lại có cơ hội trải nghiệm để trưởng thành”.
Hoa sen mọc từ bùn, vàng được nung trong lửa, áp lực hình thành kim cương… Nên chẳng có nỗi đau và khó khăn nào trở nên vô nghĩa khi con điềm tĩnh, đón nhận, mỉm cười, vượt qua. “Cái gì không giết được bạn, sẽ làm cho bạn trở nên mạnh mẽ”.
Con ổn định bằng sức mạnh của niềm tin. Con tin ở chính con, con tin vào mọi người và con tin vào vũ trụ. Con có quyền thất vọng, có quyền đổ vỡ niềm tin nhưng mong con hãy nhớ: thất vọng, đổ vỡ với một người hay một số người không bao giờ đặt dấu chấm hết, họ không đại diện cho tất cả, họ không quyết định cuộc đời con.
Xét cho cùng, người bạn đường tin cậy, trung thành, tận tụy, đáng mến nhất của con chính là bản thân con, người đồng hành luôn vì con trong mọi hoàn cảnh là ba mẹ con và người hỗ trợ âm thầm cho con là sự tốt lành của vũ trụ, tồn tại, có thật trong đời như cây táo luôn nở hoa và rãnh nước luôn trong veo bất chấp mọi xấu xa, nghịch cảnh".
Nguồn vietnamnet
Thứ Sáu, 10 tháng 7, 2020
[TED talks] Các nhà lãnh đạo lớn truyền cảm hứng cho hành động như thế nào? (18 phút)
Bài nói rất thú vị vè chủ đề về cách làm thế nào các công ty lớn tiếp tục duy trì được sự lớn mạnh và phát triển của họ. Có phải là từ những người lãnh đạo của họ, đúng nhưng còn thiếu một điều. Bài nói sau đây của Simon Sinek sẽ làm rõ điều đó.
Bài nói có phụ đề tiếng Việt, dài 18 phút.
Simon Sinek có một mô hình đơn giản nhưng mạnh mẽ cho khả năng lãnh đạo gây cảm hứng, tất cả bắt đầu với một vòng tròn vàng và câu hỏi "Tại Sao?" Những ví dụ của ông bao gồm Apple, Martin Luther King, và anh em nhà Wright -- và sự tranh cãi về Tivo, mà cho thấy sự chật vật(cho đến chiến thắng tại tòa án gần đây giúp tăng giá cổ phiếu lên gấp ba lần)
Nguồn TED talks.
Bài nói có phụ đề tiếng Việt, dài 18 phút.
Simon Sinek có một mô hình đơn giản nhưng mạnh mẽ cho khả năng lãnh đạo gây cảm hứng, tất cả bắt đầu với một vòng tròn vàng và câu hỏi "Tại Sao?" Những ví dụ của ông bao gồm Apple, Martin Luther King, và anh em nhà Wright -- và sự tranh cãi về Tivo, mà cho thấy sự chật vật(cho đến chiến thắng tại tòa án gần đây giúp tăng giá cổ phiếu lên gấp ba lần)
"Bạn giải thích như thế nào khi mọi việc không tiến triển như mong muốn? Dễ hiểu hơn, bạn giải thích như thế nào khi những người khác có thể đạt được những thứ dường như cưỡng lại mọi giả định? Ví dụ: Tại sao Apple lại quá sáng tạo? Năm này qua năm khác, họ sáng tạo nhiều hơn tất cả những đối thủ của mình. Và vâng, họ chỉ là một công ty máy tính. Họ cũng chỉ như những người khác. ..."
Nguồn TED talks.
Thứ Năm, 9 tháng 7, 2020
Thứ Tư, 8 tháng 7, 2020
[minuscule] Bananas
Sau khi đã làm cho cả bát chuối đi tong, chú kiến nhỏ lại quay lại với viên đường của mình😅
Thứ Ba, 7 tháng 7, 2020
[Quotes] Stress vs passion
“Working hard for something we don't care about is called stress: Working hard for something we love is called passion.” ― Simon Sinek
Thứ Hai, 6 tháng 7, 2020
Vay tiền
Bác cả có 2 cậu con trai sinh đôi cùng thi đỗ đại học, nhất thời tiền học phí và chuẩn bị nơi ăn chốn ở cho 2 đứa tốn cả mấy chục triệu. Bác cả chạy vạy khắp nơi, đi đến mọi chỗ, cũng không lo đủ tiền cho con nhập học. Việc này khiến cho bác ăn không ngon, ngủ không yên. Vợ bác thấy vậy nói, chỗ nào mượn được thì đều mượn rồi, giờ mình chỉ còn cách mở miệng nhờ chú hai xem. Bác cả nghe xong đáp:
- "Năm ngoái chú ấy bí tiền, hỏi mượn mình có 2 triệu để xử lý công việc, nhưng mình có tiền trong nhà mà một đồng cũng không cho. Giờ mặt mũi nào hỏi chú ấy, mở miệng nói sao đây?"
- "Vậy con trai của chúng ta không vào đại học nữa à ?" Vợ bác cả hỏi chồng. Bác cả ngồi ngậm điếu thuốc buồn bã suy tư. Đang lúc chẳng biết phải xoay xở ra sao thì có tiếng người gõ cửa. Bác cả ra mở cửa, là chú hai, tay trái xách gà, tay phải cầm vịt, bụi bám đầy người đứng trước cửa.
Chủ hai vào nhà, bỏ gà và vịt xuống, vội vàng nói:
- "Em nghe nói hai đứa nhỏ thi đậu vào đại học, lo anh không đủ tiền học phí, em có mấy triệu mang đến đưa cho anh chị dùng". Nói rồi chú hai lấy từ trong túi ra một gói tiền đặt trên bàn. Thấy vậy bác cả xấu hổ, mặt đỏ bừng. Bác nói:
- "Em trai, anh xin lỗi. Năm ngoái em làm trại gà, trại vịt, mượn anh có 2 triệu, tuy nhiên anh..." Chú hai xua xua tay nói:
- "Hoàn cảnh nhà anh em hiểu, chị bệnh, hai cháu lại đều đi học, mà năm ngoài không phải anh đã cho em mượn 1 triệu đó sao?
- "Một triệu ?" Bác cả nghe nhưng không hiểu chuyện gì.
- "Đúng rồi", chú hai nói.
- "Anh quên rồi sao? Là anh nói mẹ đưa cho em mượn mà".
Sau câu nói của chú hai, cả hai vợ chồng đều cúi gằm mặt.
Theo ncdt
- "Năm ngoái chú ấy bí tiền, hỏi mượn mình có 2 triệu để xử lý công việc, nhưng mình có tiền trong nhà mà một đồng cũng không cho. Giờ mặt mũi nào hỏi chú ấy, mở miệng nói sao đây?"
- "Vậy con trai của chúng ta không vào đại học nữa à ?" Vợ bác cả hỏi chồng. Bác cả ngồi ngậm điếu thuốc buồn bã suy tư. Đang lúc chẳng biết phải xoay xở ra sao thì có tiếng người gõ cửa. Bác cả ra mở cửa, là chú hai, tay trái xách gà, tay phải cầm vịt, bụi bám đầy người đứng trước cửa.
Chủ hai vào nhà, bỏ gà và vịt xuống, vội vàng nói:
- "Em nghe nói hai đứa nhỏ thi đậu vào đại học, lo anh không đủ tiền học phí, em có mấy triệu mang đến đưa cho anh chị dùng". Nói rồi chú hai lấy từ trong túi ra một gói tiền đặt trên bàn. Thấy vậy bác cả xấu hổ, mặt đỏ bừng. Bác nói:
- "Em trai, anh xin lỗi. Năm ngoái em làm trại gà, trại vịt, mượn anh có 2 triệu, tuy nhiên anh..." Chú hai xua xua tay nói:
- "Hoàn cảnh nhà anh em hiểu, chị bệnh, hai cháu lại đều đi học, mà năm ngoài không phải anh đã cho em mượn 1 triệu đó sao?
- "Một triệu ?" Bác cả nghe nhưng không hiểu chuyện gì.
- "Đúng rồi", chú hai nói.
- "Anh quên rồi sao? Là anh nói mẹ đưa cho em mượn mà".
Sau câu nói của chú hai, cả hai vợ chồng đều cúi gằm mặt.
Theo ncdt
Thứ Sáu, 3 tháng 7, 2020
Happiness
“A man asked Gautama Buddha, "I want happiness."
Buddha said, "First remove "I," that's Ego, then remove "want," that's Desire.
See now you are left with only "Happiness.”
Hành lang ẩn dấu
Cái tôi cá nhân, cho đến khi nó được thuần hóa, vẫn luôn nói, 'Hãy nhìn tôi, hoặc có lẽ, Đừng nhìn tôi', tất cả phụ thuộc vào cách cái tôi đã phản ứng với vết thương thiết yếu mà nó mang. Để chữa lành cái tôi cần phải khoe khoang hoặc than vãn, chúng ta phải đi xuống hành lang ẩn giấu của tâm lý, nơi kiến thức về bản thân nhỏ bé trú ngụ. Nhưng khi chúng ta khám phá những vết thương trong quá khứ của mình, chúng ta phải chắc chắn cũng sẽ tăng dần sự phù hợp với Bản ngã cao hơn. Linh hồn tự tách ra đủ để chiếu ánh sáng trung thực, rõ ràng ngay cả vào những hành lang tối tăm nhất của chúng ta.
Theo A.M
[Sách đáng đọc] Người xa lạ của Albert Camus
![]() |
| Tác phẩm Người xa lạ của Albert Camus với bản dịch của Thanh Thư vừa ra mắt độc giả Việt Nam. |
Người xa lạ của Albert Camus là một câu chuyện về một người dám sống đúng với bản chất thật của mình trong một xã hội đầy định kiến và bị khóa chặt trong các quy tắc từ hàng trăm năm. Điều trớ trêu là Mersault có thể biện hộ cho hành động của mình là vì tự vệ nhưng anh đã không làm thế. Anh chỉ giải thích đơn giản cho trạng thái nóng bức do thời tiết lúc đó. Thực sự trong thâm tâm anh ta, anh cũng không chủ đích bắn phát súng đó. Điều làm câu chuyện hay là lối kể chuyện của tác giả chỉ đơn thuần mô tả sự việc đúng là nó như thế mà không có các ý kiến của "ngôi thứ hai". Mersault hành động vì sự vô tư không đắn đo suy nghĩ. Thoảng trong câu chuyện là một số nhân chứng đã nhìn thấy "bản chất" thật của Mersault và cho rằng đó chỉ là một tai nạn thôi. Và trong câu chuyện có thể thấy Mersault là một người tốt, không giả dối, không "diễn" với mọi người mà anh tiếp xúc. Mersault đã thực sự sống và nhận thức được những gì xảy ra trong hiện tại- anh tự do và không bị ràng buộc bởi các định kiến.
Sau đây xin được giới thiệu bài review khá hay trên zingnews. Sách có bản ebook tại link này.
“Mẹ tôi chết ngày hôm nay. Hay có lẽ từ hôm qua, tôi cũng không biết nữa".
Albert Camus đã mở đầu Người xa lạ với hai câu văn cô đọng như vậy. Đây có lẽ là những câu mở đầu đáng nhớ nhất trong văn chương hiện đại. Nhân vật tôi đưa ra một thông báo hệ trọng – cái chết của người mẹ, nhưng cái cách gã báo tin lại có phần dửng dưng. Với gã, sự kiện ấy có xảy ra hôm nay hay hôm qua, thì cũng “không nghĩa lý gì.”
“Không nghĩa lý gì” – Mersault nói như thế về rất nhiều sự kiện xảy ra xung quanh gã cũng như những sự kiện của chính cuộc đời gã. Thái độ dửng dưng ấy thể hiện con người gã: một kẻ đơn giản, thuần chất, có gì nói nấy, và bởi thế, đâm thành “người xa lạ”.
Danh từ “étranger” trong tiếng Pháp mang các nghĩa: người ngoài cuộc, kẻ lạ mặt, hoặc người ngoại quốc. Bản dịch tại Mỹ của cuốn sách thường lấy tựa The Stranger, nghĩa là “kẻ xa lạ”, “gã lạ mặt”, còn bản dịch của Anh thì lại là The Outsider, nghĩa là kẻ ngoài cuộc, kẻ bên lề. Cả hai cách dịch đều có lý riêng, và đều đúng với nhân vật chính Mersault: một kẻ xa lạ với chính mình, đứng ngoài lề xã hội và một gã người Pháp sống tại Algeria.
Mersault hoàn toàn không phải một mẫu người khiến độc giả dễ đồng cảm. Vả chăng, gã cũng không mưu cầu sự đồng cảm, và chính điều đó khiến gã liên tiếp gặp rắc rối.
Ban đầu, gã gây khó chịu cho những người xung quanh khi không hề nhỏ một giọt nước mắt hay tỏ chút đau khổ trong đám tang mẹ. Ngay sau đám tang, hắn đi chơi với một cô gái và lên giường luôn cùng cô.
Vài ngày sau, gã gây ra một cái chết gần như hoàn toàn vô cớ, trong một vụ xung đột có liên quan đến một người bạn. Một gã người Ả rập chìa dao trước mặt gã, mà gã tình cờ lại mang súng. Ánh nắng mặt trời như thiêu đốt, khiến gã mất bình tĩnh, và gã đã bóp cò.
Một vụ hạ sát hoàn toàn vô nghĩa, chẳng hề có động cơ cụ thể. Kẻ giết người có thể bào chữa rằng mình chỉ tự vệ, nhưng khốn nỗi gã lại quá thật thà: gã chỉ kể lại sự việc đúng như những gì nó đã diễn ra. Nghĩa là, bản thân gã cũng không rõ vì sao mình lại bóp cò.
Tính chất vô nghĩa của vụ giết người dường như là một sự xúc phạm với những kẻ làm luật, những kẻ khăng khăng cho rằng bất cứ việc gì cũng phải có động cơ và ý nghĩa nào đó.
Bức tranh xã hội
Mượn câu chuyện xử án, Camus khắc họa một bức tranh thu nhỏ đầy sống động về xã hội loài người. Có gì đó mỉa mai và hài hước trong cái cách Camus mô tả cách xã hội nhìn nhận một kẻ dửng dưng như Mersault.
Không ít lần, các nhân vật xung quanh Mersault tỏ ra khó chịu, thậm chí phẫn nộ trước thái độ của gã. Người ta không ngừng chất vấn gã, ngõ hầu moi móc một thứ cảm xúc mãnh liệt nào ở gã để có thể hiểu: dẫu chỉ là một xíu ăn năn hay chút vẻ âu sầu.
Thế nhưng, gã lại không hề phản ứng như những tên tội phạm khác. Gã thà chết vì án tử, chứ không nói dối. Gã chọn cách sống trung thực thay vì giả vờ ăn năn, đau khổ. Nhưng chẳng ai coi trọng điều đó cả, vì xã hội, từ xưa tới nay, vốn chẳng dành cho những kẻ từ chối “diễn.”
Và thế là, những sự việc chẳng hề liên quan tới vụ án bắt đầu bị đem ra mổ xẻ: việc Mersault không khóc trong đám tang mẹ, việc gã đi chơi với bạn gái ngay sau đám tang, việc gã đi nghỉ cùng bạn ở bãi biển ít lâu sau đó.
Những hành vi trái lệ thường của Mersault vốn dĩ đã khiêu khích con mắt phán xét của người đời, nên việc hẳn chẳng thiết phân trần càng chọc tức họ hơn. Không ai có thể chấp nhận câu trả lời trung thực, nhưng nghe thật vô tình: “tôi sẽ thích hơn nếu mẹ tôi còn sống” (thay vì “tôi đau khổ vô cùng vì mẹ tôi đã chết”). Người ta thường ghê tởm hoặc khinh ghét những gì người ta không thể hiểu. Kẻ không được hiểu sẽ không thể nào được cảm thông.
Phản ứng phẫn nộ của những người làm luật xung quanh Mersault, từ ông luật sư cho đến người dự thẩm, thể hiện cái cách xã hội vẫn “bài trừ” những “kẻ xa lạ”.
Cách Albert Camus ngầm chế giễu các nhân vật xung quanh Mersault vừa cho thấy sự thương hại của ông với con người, vừa có gì đó báng bổ đối với những ảo tưởng và xác tín của họ. Ông đặc biệt thể hiện tài văn trào phúng của mình trong đoạn hội thoại giữa Mersault và viên dự thẩm, người không ngừng hối thúc gã bày tỏ nỗi ăn năn và niềm tin vào sự cứu rỗi của Chúa, thậm chí nổi xung trước sự dửng dưng của gã. Bởi theo viên dự thẩm, nếu như ai đó còn nghi ngờ vào Chúa, thì cuộc đời ông không còn nghĩa lý gì nữa.
Cơn phẫn nộ của nhân vật này khi Mersault từ chối biểu lộ cảm xúc cũng như niềm tin vào Chúa ngầm ẩn tiếng cười trào lộng của Camus với cái cách con người ta sống và thiết lập trật tự xã hội. Việc chính viên dự thẩm này sau đó trở nên lạnh lùng với Mersault càng mỉa mai hơn.
Chúa dạy ta phải thương yêu con người, nhưng nếu ai đó không tin vào Chúa, thì người ấy chẳng còn đáng quan tâm nữa. Tâm lý con người chính là như vậy: tôi chỉ muốn giúp anh, nếu như anh đồng tình với tôi và tuân theo mệnh lệnh của tôi.
Vụ xử án của Mersault bóc trần một sự thật: muốn tồn tại trong xã hội, người ta phải chủ động tham dự cuộc chơi, phải làm tròn vai trò của mình, dẫu cho điều đó có đúng với con người thật của họ hay không.
Giả như Mersault đã nhỏ vài giọt nước mắt, hay ít nhất giả vờ âu sầu thương tiếc cho cái chết của người mẹ, hẳn gã đã nhận được chút thương cảm của tòa. Nếu như gã tỏ ra tuyệt vọng hay hãi sợ, có lẽ người ta đã có chút cảm thông.
Tội của Mersault là đã gây ra cái chết của một người đàn ông, nhưng với xã hội dường như bản thân tội lỗi ấy không quan trọng bằng việc hắn từ chối bày tỏ cảm xúc, nghĩa là từ chối quy phục thông lệ xã hội.
Và xã hội có ngay câu trả lời lạnh lùng: một kẻ từ chối “diễn” thì phải bị triệt tiêu. Việc Mersault phủ nhận ý nghĩa các hành động của hắn cũng như phủ nhận niềm tin vào sự cứu chuộc khiến cho hắn bị nhìn nhận như một mối đe dọa. Bởi xét cho cùng, cái cách mà xã hội được xây dựng theo những luật lệ và nền tảng đạo đức chính là để gìn giữ sự quy củ và cái gọi là “ý nghĩa” của cuộc sống.
Nhà văn Albert Camus (1913-1960).
Triết lý của Camus
Với Albert Camus, cuộc đời là một sự vô nghĩa vĩ đại. Có lẽ, ai cũng ngầm hiểu rằng đời người là cõi phù du.
Cái cách con người ta sống và chết, vốn dĩ là một sự ngẫu nhiên, một lẽ tình cờ dường như chẳng mang nghĩa lý gì. Nhưng có lẽ chính vì thế, người ta càng phải gán cho nó những ý nghĩa lớn lao, cao cả. Bởi nếu không có niềm tin ấy, họ biết sống thế nào?
Triết lý ấy của Camus có gì đó quá lý trí, thậm chí là tàn nhẫn. Nếu suy nghĩ thật kỹ, có lẽ không ít người phải đồng tình, nhưng chẳng ai dám nói thẳng điều đó cả, trừ Camus. Bởi khi nói ra điều đó, khác nào ta phủ nhận sự hệ trọng của kiếp người?
Trớ trêu thay, anh chàng Mersault, nhờ ý thức được và chấp nhận sự vô nghĩa ấy, mà sớm đạt được sự thanh thản trong tâm hồn mình.
Camus như muốn chỉ ra rằng: sự giác ngộ mãnh liệt và hệ trọng nhất, có thể chính là sự giác ngộ rằng cuộc đời vốn vô nghĩa. Bởi chỉ có như thế, người ta mới biết trân trọng hơn từng khoảnh khắc người ta sống.
Trong giây phút giác ngộ chốn ngục tù, khi lòng gã bỗng dâng trào nỗi phẫn nộ mãnh liệt, Mersault bỗng nghĩ đến người mẹ quá cố và khẳng định “Không ai, không một ai có quyền được khóc cho bà.”
Bởi gã hiểu, người mẹ ấy đã sống trọn cuộc đời bà theo cái cách bà muốn sống. Thế là đủ cho bà, không ai có quyền phán xét, hay thương tiếc cho đời bà. Và có lẽ cuộc đời gã cũng thế, bởi vì gã đã sống đúng với con người mình.
Trong một ghi chép của ông, Camus từng viết “Muốn trở thành một triết gia, hãy viết tiểu thuyết.” Quan điểm ấy được Camus thể hiện trong các sáng tác của mình: ông không đơn thuần kể những câu chuyện, mà gửi gắm trong đó những triết lý hiện sinh.
Và trong Người xa lạ, đó chính là chủ nghĩa phi lý với những câu hỏi đầy thách thức: tại sao con người cứ phải gán ý nghĩa nào đó cho cuộc sống? Tại sao con người cứ phải có đức tin? Đằng nào cũng chết, thì chết bây giờ hay chết hai mươi năm nữa có khác gì?
"Muốn trở thành triết gia hãy viết tiểu thuyết" - Albert Camus.
Cuốn tiểu thuyết chỉ dày hơn 100 trang nhưng để trả lời những câu hỏi mang tính triết học của Camus, có lẽ ta sẽ cần một cuốn sách có độ dài tương tự.
Xuyên suốt tác phẩm, Camus sử dụng văn phong đơn giản, cô đặc. Ông triệt để tận dụng những câu ngắn, như để thể hiện tính cách đơn giản, thuần chất của Mersault, nhân vật tôi và lối suy nghĩ trực diện, ít cầu kỳ của gã.
Ngay cả những câu văn miêu tả cảnh cũng súc tích, không hề lãng mạn hóa câu chuyện như nhiều tác phẩm văn học thông thường. Nói cách khác, tác phẩm này không dành cho những người tìm kiếm thứ văn phong giàu chất thơ hay nhiều kịch tính.
Giá trị của tác phẩm không nằm ở ngôn từ hoa mỹ, mà là phong cách kể chuyện sắc lạnh và tư tưởng vượt thời đại của Camus. Tác phẩm ra đời năm 1942 chắc chắn sẽ còn khiến nhiều độc giả ngày nay kinh ngạc trước tư duy mới mẻ và hiện đại của văn sĩ Pháp. Bởi thế, Người xa lạ tưởng như đơn giản, ngắn gọn, mà vẫn cho thấy sự dụng công và tính toán đầy khôn khéo.
Nhiều độc giả có thể không đồng tình, thậm chí phẫn nộ trước triết lý về cuộc đời vô nghĩa của Camus hay cái cách ông gần như báng bổ niềm tin tôn giáo của các nhân vật trong truyện (một phong cách giễu nhại và trào phúng rất Pháp!).
Thế nhưng, đồng tình hay phản đối cũng chẳng quá quan trọng. Không phải bất kỳ một tuyên bố triết học nào của Camus, mà chính cái cách ông đặt ra những câu hỏi mới mẻ và khiêu khích để độc giả suy nghĩ, chiêm nghiệm, và tự tìm lấy câu trả lời cho riêng mình, đã làm nên giá trị của Người xa lạ. Tính đột phá ấy đủ để làm nên một trong những kiệt tác văn học đáng đọc nhất thế kỷ 20!
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)







